kunstenaars portretteren hun ouders

Jopie Huisman noemde zijn ouders ‘een geschenk uit de hemel’. Naast de ouderportretten van Jopie zijn in deze tentoonstelling ook de vaders en moeders te zien van acht hedendaagse kunstenaars uit Friesland: Natasja Bennink, Gerrit Breteler, Siert Dallinga, Douwe Elias, Hendrik Elings, Gosse Koopmans, Pieter Pander en Sjoerd de Vries.

Niet alleen kijk je naar de kunstwerken, ook hoor je de verhalen van de kunstenaars over hun vaders en moeders. Als je hen hoort vertellen, opent er een nieuwe wereld achter het portret.

In deze tentoonstelling voor jong en oud voelt het een beetje als thuiskomen. Een krantje lezen, een spelletje doen, zelf je ouders tekenen of herinneringen delen: het kan er allemaal. En uiteraard bekijk je ook de rest van het prachtige Jopie Huisman Museum!

 

Titel: Mijn vader 1951 - Jopie Huisman

Jopie Huisman (1922 – 2000) over z’n ouders. ‘Er was in die tijd iets, in mijn jeugd, dat er niet meer is in deze wereld. Dat kun je zo moeilijk onder woorden brengen. Dat is iets geweest van - zo klein als je was - dat je voelde je dat je niet stuk kon. Het was net een paradijs, echt waar, dat is niet overdreven. De mensen, je vader en moeder natuurlijk, die hielden van je. Dat is natuurlijk het allerbelangrijkste misschien geweest.’

 

Titel: Ouders 1986 - Douwe Elias

Douwe Elias (1952) ‘Je ouders portretteren is moeilijk, bijna net zo moeilijk als een zelfportret. Je kent ze zó door de tijd heen, dat het bijna onmogelijk is om een momentopname te maken.’

Douwe schildert de wereld dicht om hem heen; portretten, stadsgezichten, landschappen, interieurs en het uitzicht vanuit zijn atelier. Het kleine, het eigene, daar gaat het hem om. Hij is opgegroeid met liefde voor de kunst. Zijn vader had een bibliotheek vol kunstboeken en zijn ouderlijk huis hing vol met schilderijen en reproducties.

 

Titel: Hait, 2016 - Hendrik Elings

Hendrik Elings (1967): ‘‘Mijn vader zei ooit ‘het is net alsof ik in mezelf verdwijn’. Misschien heb ik het schilderij daarom wel zo groot (200h. / 161br.) gemaakt. Zo kan de kijker ook in mijn vader verdwijnen. Hij kijkt je aan. In de ogen gebeurt het. Door elkaar aan te kijken kun je een dialoog voeren zonder iets te zeggen. Hier kijkt mijn vader zo treurig. Hij was ziek en had Alzheimer, en zijn ogen gingen steeds droeviger staan. Je ziet dat hij zich afvraagt: wat is er toch met me aan de hand?’

Hendrik groeide op met de blik op de Friese luchten en de nieuwsgierigheid naar wat er achter de zeedijk te ontdekken was. 2018 won zijn portret 'Mijn vader had Alzheimer' de prijs ‘Schilderij van het Jaar’.

 

Titel: Mama, 2001 – Natasja Bennink

‘Liefdevol en op de achtergrond: mijn moeder. En nuchter, zorgzaam, hardwerkend en sportief. Een echte Friezin. Niet voor niets is het beeld symmetrisch, zo druk ik haar evenwichtigheid uit. Alleen haar handen verschillen iets - de ene is iets meer open - daar zit de emotie. En in haar ogen. Die zijn dicht, de blik naar binnen gekeerd, ingetogen. Intiem en dichtbij voelt het, omdat ik haar op ware grootte heb gemaakt. Dat vergroot de confrontatie, zo komt ze meer binnen.’ 

Natasja (1974) maakt monumentale bronzen mensbeelden. In 2018 maakte zij het project ‘Froulju fan Fryslan’ op: zes Friese vrouwen die een standbeeld verdienen. Vanaf het voorjaar 2019 staat het resultaat, de zes standbeelden ‘Vrouwen van Friesland, eregalerij der Friezinnen’, permanent in Leeuwarden.

 

Titel: Portret van mijn ouders, 1960 - Sjoerd de Vries

‘De tekening ontstond in een oogwenk. Misschien in één à twee uur. Ik was heel begaan met die oudjes, en hun keiharde leven. Ik wilde dat tot uitdrukking brengen. Daarom is het zo’n indrukwekkende tekening. Ik noem dit maar gemakshalve de hand van God. Toen ik hem zag liggen dacht ik: niks meer aan doen, hier is onze lieve Heer bij geweest. Ik was een jaar of 18 toen ik de tekening maakte. Ik had mijn grootouders al van oude foto’s nagetekend. En toen vielen mijn ouders er gewoon achteraan. Een logisch vervolg. Het is uit zichzelf ontstaan.’

Sjoerd de Vries (1941) maakt met name landschappen en portretten. Een portret is volgens hem pas geslaagd als niet alleen een uiterlijke gelijkenis maar vooral een innerlijke afstemming is bereikt: ‘de onderhuidse trilling’.

 

Titel: Zonder titel, 1996 - Siert Dallinga

‘Ik maakte dit portret in een periode dat ik erg gericht was op mijn directe omgeving en me wilde ik oefenen in model schilderen. Dus toen ik met mijn dochter naar opa en oma ging, heb ik dit portret gemaakt. Ik heb er echt plezier in gehad om het te maken. Ik vond het niet geschikt om ten toon te stellen, ik ging er van uit dat niemand er op zat te wachten. Het portret heeft ook geen titel, daar is het nooit van gekomen. Dat het nu wordt geëxposeerd vind ik bijzonder; dat mijn vader in een museum hangt. Een fijne gedachte.’

Siert Dallinga (1954) is schilder en beeldhouwer. Zijn creaties komen altijd impulsief tot stand. ‘Het is de kunst om vervolgens die impuls te dresseren; je moet wel weten wat je zoekt’, zegt Siert.

 

Titel: Ús heit, 2003 - Gosse Koopmans

‘Hier zit mijn vader in mijn atelier, de lege verfblikken naast hem. Ook mijn vader - Klaas Koopmans - was namelijk schilder. De tafel waar ze op staan, stond vroeger bij mijn opa en oma. Als peuter kraste hij met krijt op de onderkant van de tafel, de strepen zijn nog te zien. De ezel kreeg ik ooit van mijn vader cadeau. Mijn vader was een patriarch, een aartsvader. Oreren kon hij als de beste. Hij gaf zijn eigen lezing, daar kon je het mee eens zijn of niet. Of dat met zijn karakter of zijn ziekte te maken had - mijn vader was psychiatrisch patiënt - is moeilijk te zeggen.’

Gosse Koopmans (1957) schildert landschappen, cafétaferelen, portretten en stillevens. De laatste tijd werkt hij naast olieverf ook veel met oliepastelkrijt.

 

Titel: Heit en mem, 1994 - Pieter Pander

‘Alleen de gezichten vallen op in dit schilderij en de handen van mijn moeder. De trui van mijn vader en de jurk van mijn moeder zijn uitgespaard in de achtergrond. Alleen in de jurk van mijn moeder heb ik wat strepen gezet. Ik schilderde het vrij snel vanaf een kiekje dat ik vond in een oud album. Mijn vader was acht jaar daarvoor overleden. Ik had mijn ouders vaak afzonderlijk getekend en geschilderd, maar nog nooit samen. Zo’n dubbelportret verdienden ze, vond ik.’

Pieter Pander (1962) schildert portretten van mensen en dieren. Hij werkt vooral in de kleuren bruin, blauw, grijs en wit; de kleuren die het dichtst bij hem liggen en waar hij het beste intimiteit mee uit kan drukken.

 

Titel: Mijn vader 2000 - Gerrit Breteler

‘Mijn vader was een grote man, en charmant ook. Hij was gereformeerd, maar de tijd had de scherpe randjes er wel vanaf geschaafd. Ook was hij ouderling en ik zie hem nog staan achter de preekstoel, zijn gouden bril op de neus en uit volle borst zingend. Nu zing ík liedjes, alleen dan niet in de kerk. Dit portret maakte ik toen mijn vader ziek was, hij logeerde een weekje bij ons. Hij kon al niet veel meer, maar hij was vrolijker dan anders en er was meer chemie tussen ons dan gewoonlijk. Ik heb hem en profil geschilderd. Niet bewust hoor, maar in zekere zin klopt het wel. Wij voerden onze gesprekken altijd ‘en profil’, nooit echt face to face.’  

Gerrit Breteler (1954) is zanger, schilder en schrijver van liedjes en toneelstukken. Zijn bezorgdheid om de teloorgang van de Friese natuur is een terugkerend thema in zijn werk. Zijn lied ‘Op een dag’ staat al jaren hoog in de Friese top 100.

Geschenk uit de Hemel kwam tot stand dankzij de financiële bijdrage van Gifted Art, Meindertsma-Sybenga Stichting, Prins Bernhard Cultuurfonds, P.W. Janssen Friesche Stichting, de Siebolt Foundation en de Stichting Jonkvrouwe J.E.J. Bas Backer.




Colofon. Fotografie: Wout Kok, Koen Vorst - Teksten: Annemieke Schors - Site-ontwerp: Age van der Zee - Sitebouw: Multiminded
Bezig met laden